Artykuły dla rodziców
DZIEŃ AKCEPTACJI
Dzień Akceptacji w naszym przedszkolu, czyli o wzajemnym szacunku, granicach i równości dzieci
W naszym przedszkolu 20 stycznia odbył się Dzień Akceptacji, przygotowany i poprowadzony przez psychologa oraz pedagoga specjalnego. Był to czas szczególny- poświęcony rozmowie, zabawie i refleksji nad tym, czym jest akceptacja, jak ją rozumiemy i jak możemy ją realizować w codziennych relacjach dziecięcych. Zależało nam, aby był to dzień nie tylko symboliczny, ale przede wszystkim realnie wspierający rozwój społeczno-emocjonalny wszystkich dzieci.
Akceptacja bywa często rozumiana jednostronnie, jako konieczność przyjęcia odmienności dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi przez grupę rówieśniczą. Jest to oczywiście niezwykle ważny aspekt edukacji włączającej, który znajduje silne potwierdzenie w badaniach psychologicznych i pedagogicznych. Jednak równie istotne, a nie zawsze wystarczająco wyraźnie podkreślane, jest to, że akceptacja w grupie rówieśniczej powinna działać w obie strony i obejmować każde dziecko, niezależnie od jego profilu rozwojowego.
Akceptacja nie oznacza braku granic
Podczas zajęć z dziećmi rozmawialiśmy o tym, że wszyscy różnimy się od siebie: tempem rozwoju, sposobem reagowania, wrażliwością, potrzebami i wieloma innymi aspektami. Tłumaczyliśmy, że niektóre dzieci potrzebują więcej wsparcia, czasu lub pomocy dorosłych i że to jest w porządku. Jednocześnie podkreślaliśmy, że każde dziecko ma takie samo prawo do bezpieczeństwa, szacunku i bycia dobrze traktowanym.
Z perspektywy specjalistów niezwykle ważne jest jasne rozróżnienie między rozumieniem trudnych zachowań a ich usprawiedliwianiem. Trudności rozwojowe, neuroatypowość czy zaburzenia regulacji emocji mogą tłumaczyć, dlaczego dziecku jest trudniej kontrolować swoje reakcje. Nie oznacza to jednak, że inne dzieci- często określane jako „normatywne”- powinny ponosić konsekwencje tych zachowań lub uczyć się, że ich granice są mniej ważne.
Badania nad rozwojem społecznym dzieci jednoznacznie pokazują, że poczucie sprawiedliwości i równego traktowania jest kluczowe dla budowania zdrowych relacji rówieśniczych oraz poczucia własnej wartości. Dziecko, które doświadcza krzywdy, niezależnie od tego, kto ją wyrządza, potrzebuje takiej samej ochrony i reakcji dorosłych.
Równość wszystkich dzieci w codziennym życiu przedszkola
Podczas Dnia Akceptacji zwracaliśmy uwagę, że każde dziecko ma prawo do emocji, ale nie każde zachowanie jest akceptowalne. Uczyliśmy dzieci, jak mówić o swoich uczuciach, jak reagować, gdy ktoś przekracza ich granice, oraz jak szukać pomocy u dorosłych. Równolegle pracowaliśmy nad rozwijaniem empatii, rozumianej nie jako zgoda na wszystko, ale jako próba zobaczenia drugiej osoby przy jednoczesnym poszanowaniu siebie.
W kontekście edukacji włączającej niezwykle ważne jest, aby komunikat kierowany do dzieci był spójny: „Wszyscy jesteśmy ważni. Każdy z nas ma prawa i obowiązki. Każdy może popełniać błędy, ale każdy też uczy się odpowiedzialności za swoje zachowanie.”
Z badań z zakresu psychologii rozwojowej i pedagogiki specjalnej wynika, że dzieci najlepiej funkcjonują w środowisku, w którym zasady są jasne, przewidywalne i stosowane wobec wszystkich. Brak reakcji na trudne zachowania, niezależnie od przyczyn, może prowadzić do narastania frustracji, poczucia niesprawiedliwości i trudności w relacjach rówieśniczych.
Wspólna odpowiedzialność dorosłych
Dzień Akceptacji był również okazją do refleksji dla nas, dorosłych. Jako psycholog i pedagog specjalny chcemy podkreślić, że prawdziwa akceptacja nie polega na wybieraniu „czyjejś strony”, lecz na tworzeniu takiego środowiska, w którym każde dziecko jest widziane, słyszane i chronione. Oznacza to zarówno wspieranie dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, jak i reagowanie wtedy, gdy ich zachowanie przekracza granice innych.
Rodzice często zwracają uwagę na trudne sytuacje w relacjach dziecięcych i słusznie. Warto, abyśmy wspólnie pamiętali, że równość dzieci nie polega na ich ujednolicaniu, ale na jednakowym traktowaniu ich godności, emocji i prawa do bezpieczeństwa.
Dzień Akceptacji w naszym przedszkolu był nie tylko świętem różnorodności, ale przede wszystkim lekcją wzajemnego szacunku, empatii i odpowiedzialności. Chcemy, aby dzieci wyniosły z niego przekonanie, że mogą być sobą, że mogą liczyć na wsparcie dorosłych, ale też że mają prawo stawiać granice i oczekiwać ich respektowania.
Akceptacja to codzienny proces, wymagający uważności i współpracy wszystkich dorosłych wokół dziecka. Wierzymy, że tylko takie, obustronne i oparte na równości działania, dają realne fundamenty do budowania bezpiecznej i przyjaznej społeczności przedszkolnej.
Uczmy dzieci akceptacji i granic jednocześnie, bo w relacji ważne jest, by widzieć drugiego człowieka, nie zapominając o sobie, i pamiętać, że nikt nie ma prawa ranić innych.
Tym samym zachęcamy do refleksji nad tym, czy potrafimy, mówiąc dzieciom o akceptacji i szacunku, równie uważnie przyjrzeć się temu, jak my sami okazujemy je w codziennych sytuacjach?
Wasi specjaliści:
Psycholog- Laura Jaworek oraz
Pedagog Specjalny- Katarzyna Nowak
